Soms lees je een bericht waarvan je denkt: dit is veel groter dan alleen een wandelroute.
Het Pieterpad is sinds kort ook toegankelijk gemaakt voor mensen met een rolstoel. Meer dan 500 kilometer, van Pieterburen in Groningen tot de Sint-Pietersberg in Zuid-Limburg. Niet alleen over gladde, verharde wegen, maar juist ook door de natuur. Over bospaden, heide en andere plekken waar je met een gewone rolstoel vaak niet zomaar komt.
Ik vind dat een hele fijne ontwikkeling. Niet alleen omdat het mooi is dat mensen in een rolstoel nu een lange afstandstocht kunnen maken. Maar vooral omdat het iets zichtbaar maakt wat voor veel mensen met een chronische ziekte of beperking iedere dag werkelijkheid is:
De wereld is niet vanzelfsprekend voor iedereen toegankelijk. Waar een ander gewoon een pad op gaat, ligt dat voor mij met lichamelijke ongemakken anders. Wij moeten nadenken over de invulling van onze dag. Of iets wel of niet lukt vandaag. Als je gezond bent, denk je daar helemaal niet eens over na. Dat deed ik vroeger ook niet. Nooit zou het vroeger in me zijn opgekomen of ik wel genoeg energie had voor een activiteit of dagje uit. Ik ging gewoon. Hoe anders is het nu.
Onverharde bospaden
Voor de meeste wandelaars is een onverhard bospad geen obstakel. Je ziet een mooi pad en loopt onbezorgd een mooie route. Als je afhankelijk bent van een hulpmiddel zoals een wandelstok, rollator, scootmobiel of rolstoel, kan datzelfde pad ineens het einde van je wandeling betekenen.
Een losse ondergrond, een steile helling, een boomwortel, een smal stukje pad, een hek waar je niet doorheen kunt. Voor iemand die gezond en mobiel is, zijn het misschien details waar je nauwelijks bij stilstaat. Voor iemand met een beperking bepalen ze of je ergens wel of niet kunt komen. En eigenlijk geldt dat niet alleen voor mensen met een hulpmiddel.
Ook voor mensen die moeite hebben met lang staan of langer lopen, kan een looproute een obstakel zijn. Sommige mensen kunnen prima twee kilometer lopen, om vervolgens zwabber benen te krijgen en moeten stoppen.
Obstakels die voor mij lastig kunnen zijn, terwijl je meestal niets aan mij ziet: een lange trap, geen zitplek, een museum of wachtrij waar je uren moet staan, een wandelroute waarvan de afstand op papier prima lijkt, maar waarbij je halverwege geen mogelijkheid hebt om uit te rusten, een restaurant waar het toilet alleen via een trap bereikbaar is. Of simpelweg een dag waarop mijn lichaam niet meewerkt zoals ik had gehoopt.
Toegankelijkheid gaat over zoveel meer dan een rolstoel
Bij het woord toegankelijkheid denken we vaak aan rolstoelhellingen, liften en aangepaste toiletten. Belangrijk, absoluut. Maar toegankelijkheid is voor mij breder.
Het gaat ook over de vraag of ik ergens even naar een toilet kan, of ik tussendoor kan zitten, of ik mijn energie kan verdelen. Is er een plek waar ik even tot rust kan komen? Is er een alternatief wanneer een bepaald doel niet lukt? En krijg ik de ruimte om het op mijn eigen manier te doen?
Dat laatste vind ik een mooie gedachte achter het Pieterpad. Je hoeft niet per se de route in één keer te lopen. Je kunt zelf bepalen hoe je de tocht aflegt en hoeveel tijd je ervoor neemt. Ook voor de rolstoelroute zijn verschillende moeilijkheidsgraden aangegeven en wordt beschreven welke hulpmiddelen geschikt zijn.
De wereld mag ook met jou en mij meebewegen.
Je hoeft niet dezelfde weg af te leggen
Misschien is dat wel de mooiste metafoor die ik uit dit nieuws haal. De rolstoelroute van het Pieterpad volgt voor ongeveer 85 procent de oorspronkelijke route. Op plekken waar dat niet mogelijk is, zijn alternatieve trajecten gemaakt.
De bestemming blijft hetzelfde. Alleen de weg ernaartoe is soms anders. En is dat niet precies hoe het leven met een chronische ziekte vaak werkt?
Je hebt misschien dezelfde verlangens als vroeger. Je wilt eropuit. Je wilt reizen. Je wilt wandelen. Je wilt sporten. Je wilt werken, afspreken, genieten, ontdekken. Maar soms kan het niet meer op de manier waarop je het vroeger deed.
Dan is de verleiding groot om te denken dat je iets kwijt bent. Dat je niet meer mee kunt. Dat jouw route minder mooi is, omdat hij anders loopt. Maar misschien hoeft dat niet zo te zijn. Misschien mogen we steeds opnieuw kijken welke weg vandaag bij jou en mij past. Niet de weg die we vroeger liepen. Niet de weg die iemand anders loopt. Maar onze eigen weg.
Een etappe is nog steeds een etappe
Ik vind het mooi dat het Pieterpad niet zegt: iedereen moet dezelfde route kunnen afleggen. Er zijn alternatieven. Er zijn verschillende moeilijkheidsgraden. Er zijn hulpmiddelen nodig. En sommige stukken blijven een uitdaging.
Toegankelijkheid betekent niet dat alles ineens voor iedereen moeiteloos wordt. Het betekent dat je probeert obstakels weg te nemen waar dat kan. Dat je informatie geeft. Dat je alternatieven biedt. En dat je mensen NIET bij voorbaat vertelt: dit is niets voor jou.
Ik hoop dat het Pieterpad meer wordt dan een mooie nieuwe wandelmogelijkheid. Ik hoop dat het ons ook anders laat kijken. Naar natuur. Naar reizen. Naar sport. Naar uitstapjes. Naar de inrichting van onze omgeving. Maar vooral naar elkaar. Want hoe vaak zeggen we niet: “Dat is toch niet zo moeilijk?” Of: “Je kunt toch gewoon een andere route nemen?”
Terwijl we niet weten hoeveel energie, voorbereiding of hulpmiddelen daarvoor nodig zijn. Voor de één is een kilometer wandelen gewoon een kilometer wandelen. Voor de ander is het een hele onderneming. En voor weer iemand anders is die kilometer op een goede dag haalbaar en op een slechte dag helemaal niet. Dat maakt de één niet minder avontuurlijk. Niet minder gemotiveerd. En zeker niet minder veerkrachtig.
Misschien is dit wel veerkracht
Voor mij betekent veerkracht niet dat je altijd doorgaat. Het betekent ook niet dat je jezelf steeds opnieuw over je grenzen heen duwt. Veerkracht kan juist betekenen dat je durft te zeggen:
- Deze route werkt niet voor mij.
- En vervolgens op zoek gaat naar een andere.
- Een omweg.
- Een rustpunt.
- Een hulpmiddel.
- Een kortere etappe.
- Een andere dag.
- Of misschien een heel ander pad.
- De bestemming hoeft niet altijd te veranderen omdat je lichaam dat vraagt.
Soms hoeft alleen de route ernaartoe aangepast te worden. En misschien is dat precies waarom ik zo blij word van het nieuws over het Pieterpad. Omdat er letterlijk een aantal nieuwe wegen zijn aangelegd voor mensen die eerder tegen een grens aanliepen.
Niet omdat zij ineens anders zijn geworden. Maar omdat de omgeving eindelijk een beetje is mee veranderd. Daar begint echte toegankelijkheid. Niet bij de vraag wat iemand nog kan, maar bij de vraag wat wij kunnen doen om meer mogelijk te maken.
Heb een mooie dag en denk je erover om het Pieterpad te gaan rollen/ wandelen? Laat het me hieronder vooral weten in de comments. Dat zou ik leuk vinden.
Liefs Stephanie ♡
